Polikistik Over Sendromu

Dr. Murat Berksoy
Beslenme Danışmanı  

  Öz Geçmişi

      Üreme çağında olan kadınlar için Polikistik Over Sendromu, insulin seviyelerinin artmasına bağlı olarak meydana gelen hormonal düzensizlikler sonucu infertilitye neden olan ciddi bir hastalıktır. Düzensiz veya hiç adet görmeme ve yükselmiş serum testesterone ve androstenedione (erkeklik hormonları) seviyesi ile teşhis edilen bir hastalıktır.

     Bu sendromlu hastalarda;

     1)Anormal düzensiz vajinal kanama,
     2)İnfertilite,
     3)Şişmanlık,
     4)Aşırı kıllanma, saç dökülmesi ve sivilcelenme(akne) şikayetleri olabilir.

      Klinik ve hormonal değişikliklerle birlikte, bunlara ek olarak, vaginal ultrasonda yapılan muayenede artmış sayıda küçük folikül kistlerine (Polikistik görünümlü yumurtalıklar 6-10mm büyüklüğünde) rastlanır. Bu görünüm normal üreme çağında olan kadınların % 20'sinde gözlenebilir.

      Polikistik over sendromunun; üreme çağındaki kadınların hemen hemen yarısı kadarını veya tüm kadınların % 6-10'unu etkilediği tahmin edilmektedir. Bu sendromun genetik bir yönünün olduğu ve bu sendromu olan kadınların akrabalarında sıklıkla (hem erkek hem kadın olmak üzere) şeker hastalığı, şişmanlık, yükselmiş kan yağları, yüksek tansiyon ve infertilite ve ayrıca aşırı tüylenme ve düzensiz adet olan kadın akrabalarının bulunduğu iyi bilinmektedir.

      Bir kadında polikistik görünümlü yumurtalık olmasına rağmen düzenli adet görebileceği gibi, bununla birlikte androjen seviyesi normal olup ultrason görünümü de normal olan diğer bir kadında polikistik over sendromunun diğer tüm belirtilerine rastlanabilmektedir.

      Polikistik over sendromunun en önemli belirtilerinden birisi kanda insulin direnci ve bununla birlikte görülen artmış açlık kan insulin seviyesidir. Hiperinsulinemi erkeklik hormonlarında yüksekliğe sebep olur. Yüksek seviyedeki androjen hormanları (erkeklik hormonları) beyinde yumurtalıkların görevini kontrol eden merkezin durumunu bozarak anovulasyona (yumurtlamama) amenore (adet görememe) ve infertiliteye sebep olmaktadır.

      Benzer şekilde beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi metabolik sendrom ve lipid bozuklukluklarında da önemlidir. Özel kişiye özgü beslenmenin yanında doğru kilo şeker ve lipid düzeylerinin sağlanabilmesi için uygun ilaçlar da kullanılmaktadır. Uzun dönemde yaşam biçiminin değiştirilmesi bu gibi durumlarda çok önemli bir rol oynar.

      Eğer düzensiz adetler veya adet görememe varsa fizik muayeneden sonra bir takım ipuçları elde edilir. Boyunuz ve kilonuz ile birlikte yüzde veya vücutta kıllanma artışı, veya başta erkek tarzı saç dökülmesi, sivilcelenme ve akantosiz nigrikans (ensede, kollarda, göğüslerde ve bacak arasındaki kıvrımlı yerlerde renk değişikliği) olup olmadığı kontrol edilir. Artmış erkeklik hormonları teşhisi doğrular. Açlık insülin seviyesi ve şeker yüklemesi de yapılması gereklidir.

      Uzun süreli tedaviler hem zor, hem pahalıdır ve tek başına kullanıldıklarında sınırlı etkileri olmaktadır. Polikistik over sendromlu bir hastada uygulanacak infertilite tedavileri ise kilo verilmesi, yumurtlama tedavisi ve Tüp Bebek'dir. İnfertilite dışındaki diğer problemler; (kıllanma, tüylenme, vs.) ise erkeklik hormonlarını azaltan ilaçlarla yapılmaktadır.

      Polikistik over sendromunda şeker, kalp ve rahim zarı hastalıklarına yatkınlık da mevcuttur. Şeker hastalığında gebelik kayıpları oldukça yüksektir. Uygun beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, yeterli egzersiz ve insülin etkinliğini artıran ilaçların yardımı ve iyi bir metabolik kontrollerin bu gibi durumlarda gebe kalma şanslarını artırdığı gibi sağlıklı bir bebek doğurma şansını da artırır.

        Devamı»